8 Kasım Dünya Radyoloji Günü

8 Kasım Dünya Radyoloji Günü

Alman fizikçi Prof. Dr. Wilhelm Conrad ROENTGEN'in X-ışınlarını keşfettiği ve insanlığın hizmetine sunduğu 8 Kasım 1895 tarihi, radyoloji biliminin doğduğu gün olarak anılmakta ve Dünya Radyoloji Günü olarak her yıl kutlanmaktadır.

Radyoloji Nedir?

Radyasyonun, hastalıkların tanı ve tedavisinde kullanımı ve bu amaçla geliştirilen teknik ve yöntemleri konu alan bilim dalıdır. Radyasyon, tıpta teşhis ve tedavi amacıyla kullanılmaktadır. Tıpta radyasyon uygulaması kesinlikle hekim kararıyla yapılmalıdır. Teşhis ve tedavi amacıyla röntgen, anjiyografi veya tomografi radyolojik tetkiklerin uygulanması fayda-zarar değerlendirmesi yaparak hasta lehine fayda sağlayacağı kararı doğrultusunda yapılmaktadır.

Radyoloji Uygulamalarında Radyasyondan Nasıl Korunulur?

Radyoloji uygulamalarında radyasyondan korunma; gerekçelendirme, optimizasyon ve doz sınırlamaları ilkeleri doğrultusunda iyonlaştırıcı radyasyonun zararlarına karşı gerekli önlemlerin alınması ile sağlanabilir. Bu kapsamda bir radyoloji cihazı sadece, cihazın kullanılmasından edinilecek toplumsal veya bireysel faydanın radyasyona maruz kalınması nedeniyle oluşabilecek zarardan daha fazla olduğunun gerekçelendirilmesi halinde kullanılabilir. Bunun yanında radyasyon görevlilerinin ve halkın maruz kalacağı radyasyon dozları, ekonomik ve sosyal faktörler çerçevesinde optimize edilerek mümkün ve makul olan en düşük düzeyde tutulmalıdır.

Radyasyon Vitamin Değildir.

Hastaların Radyasyondan Korunması İçin Neler Yapılmalıdır?

Hekim tarafından gerekli ve uygun görülmedikçe ve hekimin yazılı kararı olmadan hiçbir ışınlama yapılmamalı, talep edilmemelidir.

Hastanın alacağı veya alması gereken doz miktarının tayini ve tıbbi ışınlama süresince hastanın radyasyondan korunmasını sağlamak üzere gerekli tüm bilgiler yazılı olarak önceden belirlenmeli ve uygulanmalıdır.

Her türlü radyolojik uygulama öncesinde hasta ve hasta yakınları; yapılacak tetkik, alınabilecek radyasyon dozu ile risk ve faydaları açısından bilgilendirilmelidir.

Radyasyon içeren tıbbi ve biyomedikal araştırmalarda, kişinin bilgilendirilmesi yapıldıktan sonra bilinçli olarak gönüllü olması koşuluyla, radyasyon güvenliği komitesi, etik komite ve diğer ilgili kuruluşlardan onay alınmasını takiben söz konusu uygulama yapılmalıdır.

Gerektiğinde radyolojik tetkiki isteyen hekim ile koordinasyonlu çalışılmalı, prosedürün yararının, hastanın özelliklerinin ve önceki prosedürlerin irdelenmesi sağlanmalıdır.

Doğru hastaya doğru uygulama yapılarak ve çekim sonuçlarının hastaneler/bölümler arasında veya hasta beraberinde gönderilmesi sağlanarak tekrarlanan çekimler önlenmelidir.

Hastalar çekim yapılacak odaya teker teker alınmalı, uygulama esnasında çekim yapılacak hastadan başka kişiler oda içerisinde bulunmamalıdır.

Yeni doğanlar ve çocuklar yetişkinlere oranla radyasyona daha duyarlıdırlar. Bu hastalar için uygulamanın gerekliliği yeniden değerlendirilmelidir. Uygulamadan önce çocuğun vücut ağırlığı ile ışınlama alanı göz önüne alınarak gerekli ve yeterli doz ayarlaması yapılmalıdır.

Doğurma çağındaki hastaların hamilelik olasılığı sorgulanmalı, hamilelikten şüphelenilmesi ve hamilelik durumunda uygulamanın gerekliliği tekrar değerlendirilmeli ve önemli bir klinik gereklilik olmadıkça hastaya radyolojik tetkik yapılmamalıdır.

Radyoloji Çalışanları İçin Risk Nedir?

Radyoloji ve radyasyon çalışanları ağır ve tehlikeli meslekler sınıfına mensuptur. Mesleğin çalışma usul ve esasları, alınması gereken güvenlik önlemleri kanun ile belirlenmiştir. Radyasyon görevlilerinin rutin tıbbi muayenelerinin, doz sınırlarının aşılması durumlarında iş yeri hekimi tarafından gerekli görülen ileri tetkiklerin veya acil tıbbi müdahalelerin yapılması sağlanmalıdır. Bu doğrultuda radyasyon görevlilerinin sağlık tetkikleri, 05/07/2012 tarihli ve 28344 sayılı Resmi gazetede yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon Kaynaklan İle Çalışan Personelin Radyasyon Doz Limitleri ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde periyodik olarak yaptırılmalıdır.